Thần tích Chúa Thác Bờ Hòa Bình
Chúa Thác Bờ là vị Chúa Bà Bản Cảnh hiển linh trên đất Hòa Bình.
1. Thần tích Chúa Thác Bờ
Chúa Thác Bờ hay Chầu Thác Bờ, là một vị Thánh Bà vô cùng anh linh, được nhân dân tôn là Đà Giang Động Chủ Hòa Bình Thánh Mẫu Đinh Thị Thần Nữ, cai quản Sơn Trang Hòa Bình.
Thần tích về Chúa Thác Bờ được tương truyền như sau:
Vào mùa đông, tháng 11 năm Tân Hợi (1431), vua Lê Lợi đem quân đi dẹp loạn Đèo Cát Hãn, Thổ tù châu Mường Lễ (Lai Châu). Theo truyền thuyết, khi vua kéo quân theo đường thủy, bộ, qua hai đạo sông Thao, sông Đà, đến Thác Bờ thì thấy giữa dòng nước xoáy chảy xiết, phía trước thác ghềnh hiểm trở, nước xô bọt trắng bờ, với muôn vàn mỏm đá lởm chởm nên không thể tiến quân lên.
Khi ấy, có người con gái dân tộc Mường là Đinh Thị Vân xã Hào Tráng (cũ) và cô gái người Dao, xóm Mó Nẻ, xã Vầy Nưa (Đà Bắc); đã đứng lên vận động dân bản đóng góp lương thảo giúp nhà vua nuôi quân. Đồng thời, các bà vận động thanh niên trai tráng trong vùng lên rừng chặt tre, nứa kết thành bè mảng, xẻ ván đóng thuyền chở quân sĩ vượt qua thác Bờ đi đánh giặc.
Sau chiến thắng trở về, vào tháng 3, năm Nhâm Tý (1432), vua Lê Lợi dừng chân nghỉ tại Chợ Bờ, đề thơ khắc bia kỷ niệm. Khi ấy, cô gái Đinh Thị Vân và cô gái người Dao lại vận động bà con dân bản góp cơm lam, thịt muối, rượu cần, múa hát để mừng đoàn quân chiến thắng.
Sau khi hóa, hai Bà thường hiển linh phù trợ giúp đỡ người dân vượt qua ghềnh đá thác Bờ được an toàn. Cảm kích trước công lao của hai Bà, Vua đã ban chiếu chỉ cho dân trong vùng lập đền thờ hai Bà. Cũng từ đó, nhân dân tôn thờ hai Bà là Chúa Thác Bờ, phù hộ độ trì cho dân bản, cho thuyền bè qua lại thác ghềnh trên sông Đà được bình an vô sự.
Tiệc Chúa Thác Bờ vào 12.4 Âm Lịch.
2. Hầu giá Chúa Thác Bờ
Chúa Thác Bờ là vị Chúa Bà rất hay về ngự đồng. Thanh đồng thường thỉnh Chúa Bà vào tháng chính tiệc Chúa hoặc trong các canh đàn hầu vui.
Chúa Thác Bờ còn được coi là Chầu Thác Bờ và được thỉnh sau Chầu Đệ Tam. Trong đàn lễ, nhiều thanh đồng không thỉnh Chầu Đệ Tam Thoải Phủ mà thỉnh giá Chầu Thác Bờ về chứng lễ tòa Sơn Trang màu trắng. Tuy nhiên, nhiều thanh đồng thỉnh Chúa Thác Bờ sau Tam Tòa Chúa Tiên. Ngoài ra, một số dòng đồng Hà Nội quan niệm Bà là Chúa Bản Cảnh và thường hầu Chúa Thác Bờ sau Chầu Bé Bắc Lệ.
3. Đền thờ Chúa Thác Bờ
Chúa Thác Bờ được thờ tại nhiều nơi, trong đó nổi bật nhất là Đền Chúa Thác Bờ Thung Nai (huyện Cao Phong, Hòa Bình) và Đền Chúa Thác Bờ Vầy Nưa (huyện Đà Bắc, Hòa Bình).
Theo những người cao tuổi thì trước đây tại xã Hào Tráng có một ngôi Đền và một ngôi Miếu đều thờ Chúa Thác Bờ. Năm 1979, Nhà nước xây dựng đập thủy điện Hòa Bình, giải phóng lòng hồ, Thủ nhang ngôi Đền di chuyển lên xây dựng trên đất Vầy Nưa, huyện Đà Bắc, nay là Đền Thờ Chúa Thác Bờ Vầy Nưa.
Còn Thủ nhang ngôi Miếu di chuyển lên xây dựng trên đất Thung Nai, huyện Cao Phong và trở thành Đền Chúa Thác Bờ Thung Nai. Hai ngôi đền nằm ở 2 phía bờ cách nhau khoảng 10 phút đi thuyền.
Ngoài ra, Chúa Thác Bờ còn được thờ tại Động Thác Bờ - nơi từng là kho lương của Bà khi giúp vua Lê Lợi chống giặc và Đền Chúa Hang Miếng Sơn La.
Comments
Post a Comment